دليل قطع گاز؛ سرما، صادرات يا واردات؟!

 

 

در دي‌ماه، بحران گاز در كشور به دنبال ورود موجي از سرما و بارش برف و باران در اكثر مناطق ايران به خبر اول رسانه‌هاي گروهي و تبليغاتي كشور تبديل گرديد.
بارش برف در استان‌هاي شمالي، غربي و مركزي كشور و به دنبال آن كاهش بي‌سابقه‌ي دماي هوا در طول 30 سال گذشته موجب قطع گاز در بسياري از شهرهاي كشور از جمله قطعي متناوب گاز در برخي از روزها در تهران شد. گزارش‌ها حاكي از آن بود كه در اين مناطق علاوه بر كمبود گاز، تهيه‌ي نان و ديگر ارزاق عمومي نيز دشوار گرديده و شرايطي بحراني و بغرنج بر شهرها مستولي گرديده است.
قطع واردات گاز از تركمنستان در ابتداي امر عامل بحران به وجود آمده معرفي شد كه اين مسئله خود جاروجنجال زيادي را در محافل عمومي به راه انداخت. در حالي كه تا اين زمان بسيار كساني را از واردات گاز توسط دومين دارنده‌ي ذخاير گازي آگاه نبود، به يك باره اعلام شد، كه تركمنستان بنا به دلايلي (كه بعداً از سوي برخي‌ها به مخالفين داخلي از جمله اصلاح‌طلبان نسبت داده شد) صادرات گاز خود را كه روزانه 25 ميليون متر مكعب مي‌باشد به ايران قطع نموده است.
نماينده‌ي سقز و بانه در جلسه‌ي علني غيررسمي مجلس خطاب به وزير نفت در اين باره گفت: «مطرح شدن بحث واردات گاز از تركمنستان نشان مي‌دهد كه مسئولان وزارت نفت در مديريت و سياست‌ها دچار تضاد شده‌اند و بايد شفاف‌سازي گردد كه آيا گاز وارد مي‌كنيم يا صادر؟ با اين حال قطع صادرات گاز به تركيه كه به ميزان گاز وارداتي از تركمنستان (25 ميليون مترمكعب) است به حل مشكل نيانجاميد.
اما در شرايطي كه استان‌هاي غربي كشور (كردستان، كرمانشاه، آذربايجان غربي و آذربايجان شرقي) در سرماي به مراتب شديدتر با طول دوره‌ي بيشتر با قطعي گاز در اكثر شهرهاي آن روبه‌رو بود، رسانه‌هاي گروهي كشور تنها به پوشش خبري چند استان (گلستان، مازندران، سمنان و...) پرداخته و مسئولين نيز در گفت‌وگوهاي خود همچنان بر عدم وجود مشكل قطعي گاز در اين استان‌ها تأكيد داشته‌اند.
حضور مشاور عالي رياست‌جمهوري در اولين روزهاي قطع گاز در استان‌مازندران و بعد از آن سفر سرزده‌ي شخص رئيس‌جمهور به اين استان و دادن قول مساعد بر رفع هرچه سريع‌تر اين مشكل خود مي‌تواند گوياي ناگفته‌هاي بسياري باشد. اگر بارش برف در مازندران و گلستان امري غيرمتداول و برودت هواي (15ـ درجه‌ي سانتيگراد) براي بسياري از مناطق پديده‌اي بي‌سابقه و غيره‌منتظره است، اما بارش برف در استان‌هاي غربي و حتي سرماي كمتر از 30ـ درجه نيز براي بسياري از اين شهرها قابل پيش‌بيني و متداول مي‌باشد. پس اگر مشكلي است از ناكارآمدي سياست‌هاي موجود مي‌باشد، نه از ...
سريال تكراري افت فشار گاز و متعاقب آن قطع گاز در سرماي 35ـ درجه در استان كردستان و در شهرهاي سقز، بانه، مريوان و در استان‌هاي كرمانشاه و بسياري از شهرهاي استان آذربايجان غربي براي چهارمين سال پياپي در حالي باز تكرار شد كه در طول چهارسال گذشته بعد از گذر توده‌ي هواي سرد در دي‌ماه قول‌هايي مبني بر حل اين مشكل جهت سال بعد داده شده است. از شهرهايي كه اين معضل ساكنان آن را دچار بيشترين صدمات مالي و جاني گرد‌انيده، سقز و بانه بيش ا ز ديگر شهرها نمود داشته است.
سال 84 و به هنگام قطع گاز در سقز و بانه پس از استيضاح وزير نفت، قرار بود با بهره‌برداري از خط لوله‌ي گاز حلب به بيجار مشكل براي سال بعد (يعني 85) رفع گردد. در سال 85 كه در برخي از روزها برودت هوا بنا بر اعلام منابع غيررسمي حتي به پايين‌تر از 40 درجه نيز رسيد و در شرايطي كه زمستان 85 در سقز همچنان با خاطرات تلخش (در زمستان 85 و در صبح روز عيد قربان دختري 12 ساله به همراه برادران 16 و 13 ساله‌اش در منطقه‌ي بهارستان بر اثر انفجار بخاري جان خود را از دست داده و صدمات مالي بسياري بر اثر قطع و وصل‌هاي گاز به همشهريان وارد گرديد) در اذهان همشهريان باقي است، مديرعامل شركت گاز استان كردستان در گفت‌وگويي با خبرگزاري ايرنا (30/4/86) خبر از 50 درصد پشرفت فيزيكي طرح خط انتقال گاز حلب به بيجار داده و در دي‌ماه نيز در گفت‌وگويي ديگر با خبرگزاري فارس اعلام كرد: «اين طرح آماده‌ي؟! بهره‌برداري است.»
سال گذشته و به هنگام قطع گاز قرار بود افتتاح نيروگاه گازي پارس جنوبي (15 دي‌ماه) به حل مشكل براي ساليان بعد بيانجامد. اما امسال نيز در اين امر توفيقي حاصل نشد. به گفته‌ي كارشناسان آگاه به خطوط انتقال گاز، سقز و بانه در واقع در انتهاي مسيري طولاني از خطوط توزيع گاز قرار دارند كه از جنوب كشور آغاز شده و پس از عبور از استان‌هاي شمالي و شمال‌غربي كشور با عبور از تبريز به سقز و سپس به بانه مي‌رسد و قرار گرفتن سقز و بانه در انتهاي اين مسير از دلايل اصلي افت فشار گاز به هنگام كاهش دماي هوا و افزايش استفاده از گاز شهري مي‌باشد، كه حل اين معضل تا زمان به بهره‌برداري رسيدن خط انتقال گاز حلب ـ بيجار و اتصال گاز استان به استان‌هاي هم‌جوار و با پيوستن اين شهرها به نقشه‌ي شطرنجي توزيع گاز در ايران امكان‌پذير نمي‌باشد.
در بيش از 15 روز از دي‌ماه امسال در استان آذربايجان غربي شهرهاي مهاباد، سردشت، پيرانشهر و اروميه بيش از 40 درصد قطعي گاز، در كردستان، سقز بيش از 80 درصد و بانه و مريوان 40 درصد قطعي گاز و كرمانشاه نيز 50 درصد قطعي گاز داشتند.
قطعي گاز موجب روي آوردن مردم به استفاده از سوخت‌هاي زغالي، نفتي و... شده است. همچنين بحران گاز با توجه به گازسوز بودن اكثر نانوايي‌ها در سطح شهرها موجب كاهش بازدهي نانواخانه و در بعضي از روزها حتي تعطيلي عده‌اي از آن‌ها گرديد و با توجه به كمبود گازوئيل جهت استفاده‌ي نانوايي‌ها گراني و كمبود نان موجب به وجود آمدن بازار سياه فروش نان گرديد. به طوري كه بنا بر گفته‌ي شهروندان قيمت يك قرص نان حتي به 100 تومان نيز رسيده است. تعطيلي جايگاه‌هاي توزيع‌كننده‌ي سوخت CNG بنا بر گزارش‌هاي رسيده در بسياري از شهرها از جمله بانه، مريوان، سقز و... موجب تشديد مشكلات حمل و نقل شهري و ازدحام مجدد در جايگاه‌هاي توزيع بنزين گرديده است.
اما قطع آب براي 40 ساعت در سقز و به دنبال تركيدگي لوله‌ي انتقال آب در 25 كيلومتري شهر و در نزديكي ايستگاه مركزي پمپاژ آب بر اثر نشست زمين و شكستن لوله‌در نقطه‌ي جوشكاري شده بر اثر سرما كه موجب قطع آب بيش از 90 درصد از منازل شهر گرديد، بحران گاز را براي حداقل 2 روز از اذهان عمومي زدوده و همگي متوجه قطع آب گرديدند. هرچند كه بعد از حدود 40 ساعت به گفته‌ي رئيس سازمان آب و با تلاش اين اداره مشكل رفع گرديد اما برودت هوا موجب يخ‌بستن لوله‌هاي آب سطح منازل گرديد كه با گذشت چند روز هنوز اين منازل از قطع آب به شدت در سختي به سر مي‌برند.
نكته‌ي قابل تأمل در اين روز شايعات پيرامون غيربهداشتي بودن يكي از تانكرهاي آب بود كه در چند نقطه‌ي شهر به توزيع آب شُرب در ميان ساكنان اين مناطق پرداختند، هرچند بعداً در گفت وگوهايي با راسان رئيس اداره‌ي آب آن را تكذيب و رياست اداره‌ي آتش‌نشاني نيز حضور ماشين اين اداره را در توزيع آب شُرب در شهر به علت غيربهداشتي بودن تكذيب كرده و رئيس بهداشت نيز آن را فقط يك شايعه خواند. البته قابل توجه است در حالي كه هنوز بسياري از منازل با قطع آب بر اثر يخ‌بستن لوله‌ها مواجه‌اند، در اين شرايط خبري از خدمت‌رساني اداره‌ي آب نيست. به تمامي اين مشكلات بايستي هم‌زماني قطع گاز را با فصل امتحانات مدارس و دانشگا‌ه‌ها افزود كه موجب وارد آوردن فشار روحي بسياري به دانش‌آموزان و اولياي آنان شده است.
گفتني است كه فخرا‌لدين حيدري در مجلس خطاب به وزير نفت خواستار استفاده از تجربه‌هاي كشورهايي كه سردسيرتر از ايران هستند شده و در نامه‌اي سرگشاده نيز درد دل كودكي يازده ساله را كه طي نامه‌اي با وي در ميان گذاشته اين گونه مي‌نويسد: «آقاي حيدري نماينده، من هيوا كلاس چهارم هستم، من پدرم كارگر است، پدرم چهار روز است مريض است، آخر گاز نداريم. نفت نداريم و مادرم كه خياطي مي‌كند، نمي‌تواند چون اتاق گرم نيست. آقاي حيدري شما چرا در تهران نمي‌گوئيد كه ما گاز نداريم تا پدرم بتواند خوب بشود و برود سركار. ما سردمان است من از شما مي‌خواهم به خانه‌ي ما و مدرسه‌ي ما بياييد كه شما هم سردتان بشود. آن وقت شما به آقاي احمدي‌نژاد مي‌گوييد كه گاز براي ما بفرستد و من به اميد شما هستم حتماً به آقاي احمدي‌نژاد بگو.» و در ادامه مي‌نويسد: «نگرانم از اين‌كه حتماً جايي براي ما در اولويت‌هاي كشوري در اوج محروميت نيست. تا جنگ بود ما در رأس بوديم تا محروميت هست ما در رأس هستيم و تا كم‌توجهي است باز ما در رأس هستيم و اين ركوردهايي است كه با اين اوضاع شكست آن‌ها سخت مي‌باشد.»